Şaşırtan Gerçek: Van’ın En İşlek Caddesi Neden Maraş Adını Taşıyor?
Kahramanmaraş kamuoyunun belki de ilk kez duyacağı bu dikkat çekici bilgi; Van’ın şehir merkezinde, her gün on binlerce insanın kullandığı en işlek arterlerden birine yıllardır “Maraş Caddesi” denmesinin ardındaki tarihî bağları gözler önüne seriyor.
Bugün resmî adı Kazım Karabekir Caddesi olsa da, Van halkı bu caddeyi hâlâ Maraş Caddesi olarak biliyor. Peki, bir şehir neden en önemli caddesine Maraş adını verir? Bu isim nereden geldi? İşte iki şehrin kader ortaklığından doğan bilinmeyen hikâye…
⸻
VAN’IN YENİDEN KURULUŞ SÜRECİ VE MARAŞ ADININ DOĞUŞU
Birinci Dünya Savaşı boyunca Rus ve Ermeni çetelerinin işgaline uğrayan Van, 1918’e gelindiğinde neredeyse tamamen harap olmuş bir şehirdi. Nüfusu 70 binden 7 bine kadar düşmüş, birçok mahalle tamamen yok olmuştu. Savaş sonrası şehir yeniden kurulurken, Van’ın eski yerleşimi –bugünkü Van Kalesi çevresi– yaşanabilir durumda değildi. Bataklık alanlar, sağlık riskleri ve ulaşım zorlukları nedeniyle devlet, şehri yeni bir bölgeye taşımaya karar verdi.
1930’lardan itibaren Bağlar Mevkii, bugün çarşı merkezi olan bölge, yeni Van şehri olarak şekillenmeye başladı. Sıhke Caddesi ve Cumhuriyet Caddesi açıldı, kerpiçten dükkânlar, resmi kurum binaları, valilik, gümrük müdürlüğü ve belediye yapıları inşa edildi.
Yeni Van’ın imarı devam ederken bir cadde daha açılacaktı… İşte tam burada Maraş adı devreye girdi.
⸻
YIL 1960: VAN VALİSİNİN TARİHÎ TEKLİFİ
1959–1960 yılları arasında görev yapan Van Valisi İbrahim Sadi Öztürk, İskele Caddesi’ne paralel olarak açılacak yeni geniş caddeye bir isim önerdi. Vali Öztürk, Van Belediyesi’ne yazdığı resmi yazıda şu tarihi ifadeleri kullandı:
“Van ve Maraş şehirleri kahramanlıkta adeta kader ortaklığı yapmışlardır.
Caddenin adı ‘Maraş’ olursa bu asil ve civanmert bir hareket olacaktır.
Böylece vatanın aziz köşelerini birbirine manen bağlamış oluruz.”
Bu teklif Belediye Meclisi’ne sunuldu ve oy birliğiyle kabul edildi.
Ve 1960 yılında, 3 kilometre uzunluğundaki yeni caddeye resmen ‘Maraş Caddesi’ adı verildi.
⸻
**NEDEN MARAŞ?
İKİ ŞEHRİ BİRLEŞTİREN TARİHÎ BAĞ**
Maraş adının verilmesinin ardında yalnızca bir isim tercihi değil, çok daha derin bir tarih yatıyor. Van ve Maraş;
• Millî Mücadele döneminde benzer acıları ve direniş öykülerini yaşamış,
• Şehir halkı işgal yıllarında büyük bedeller ödemiş,
• Her iki şehir de “kahramanlık” kimliğiyle öne çıkmış,
• Ulusal hafızada “direnişin şehirleri” olarak yer etmişti.
Vali Öztürk’ün “kader ortaklığı” ifadesi, bu bağlantıyı işaret ediyordu.
⸻
1970’LERDE İSİM DEĞİŞTİ, AMA HALK UNUTMADI
1970’li yıllarda alınan bir karar ile caddenin adı resmî olarak Kazım Karabekir Caddesi olarak değiştirildi.
Ancak halkın hafızası adı silmedi.
Aradan yarım asır geçmesine rağmen Vanlılar hâlâ bu caddeye Maraş Caddesi demeye devam ediyor.
Bugün bile Van’da birine yolu tarif ederken:
“Maraş Caddesi’nden aşağı in…”
“Maraş Caddesi’nde buluşalım.”
ifadeleri sıkça duyulur.
⸻
**VAN’IN ŞEHRİ ŞEKİLLENDİREN 4 ANA DAMARI
MARAŞ CADDESİ ONLARDAN BİRİ**
Şehrin bugünkü ulaşım sorunları ele alınırken bile Maraş Caddesi hâlâ Van’ın 4 ana arteri arasında yer alıyor:
• İskele Caddesi
• Sıhke Caddesi
• Cumhuriyet Caddesi
• Maraş Caddesi (Kazım Karabekir)
Yarım asır önce açılan bu yollar, bugün bile kentin yükünü taşıyor.
⸻
KAHRAMANMARAŞ’TAN VAN’A UZANAN BİR İSİM
Maraş Caddesi, sadece bir yolun adı değil; iki şehrin ortak tarihinin, dayanışmasının ve milli mücadele hatırasının yaşayan bir sembolü.
Bugün Van’ın kalbinin attığı bu cadde, aslında Kahramanmaraş’ın adını taşıyor.
Haber : Şeref DERE
